metavasi

Ένα επιτυχημένο μοντέλο Μετάβασης από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο

Στη συνέχεια παρατίθεται ένα μοντέλο διασφάλισης της Μετάβασης από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο που αναπτύχθηκε στο 5ο Δημοτικό Σχολείο Καρδίτσας τη σχολική χρονιά 2008-09. Ξεκίνησε με την καταγραφή αναγκών, αναπτύχθηκε με συζητήσεις και επισκέψεις στα Γυμνάσια με πολύ καλά αποτελέσματα. Οδήγησε μάλιστα στην παραγωγή εντύπου (Διαθέσιμο στο τέλος του άρθρου) με την έγκριση της Διεύθυνσης Σπουδών του ΥΠΔΒΜΘ.


Καταγραφή Αναγκών & Διαδικασία Ενημέρωσης για το Γυμνάσιο

Ο συνδυασμός συζητήσεων με τους μαθητές της έκτης τάξης του σχολείου μας, μεταξύ των συντελεστών του προγράμματος και μελέτης σχετικής βιβλιογραφίας (Akos, Queen & Lineberry, 2005, Chung, Elias & Schneider, 1998, McGee, Ward, Gibbons & Harlow, 2003, Sirsch, 2003) οδήγησε στην κατασκευή ερωτηματολόγιου τύπου likert που αποτελείται από τριάντα προτάσεις (Πίνακας 1) που αναφέρονται:

α) στον αποχωρισμό με ήδη φίλους και συμμαθητές λόγω της αλλαγής σχολείου

β) στα άγνωστα παιδιά που θα είναι οι νέοι συμμαθητές

γ) στο νέο διδακτήριο ως κτήριο

δ) στη βαθμολόγηση μέσω διαγωνισμάτων

ε) στο γεγονός πως κάθε αντικείμενο διδάσκεται από διαφορετικό καθηγητή

στ) στον ανταγωνισμό για βαθμολογία

ζ) στις απαιτήσεις για επιδόσεις και για πτυχία ξένων γλωσσών

η) στη συμπεριφορά

θ) στις αποβολές

ι) στις απουσίες

ια) στις οικονομικές απαιτήσεις για τη φοίτηση στο γυμνάσιο

ιβ) στις αποφάσεις για επαγγελματική αποκατάσταση

Πίνακας 1. Οι προτάσεις που αποτελούσαν το ερωτηματολόγιο

1.

Θα είμαι υποχρεωμένος /η να βρίσκομαι με πολλά άγνωστά μου παιδιά που με κάνει να αισθάνομαι ανασφάλεια μέχρι να τα γνωρίσω καλά

2.

Θα στενοχωριέμαι όταν σκέφτομαι πως θα χωρίσω με κάποια παιδιά από την τάξη μου

3.

Ο μικρός αριθμός των απουσιών με φοβίζει

4.

Έχω ακούσει πως οι καθηγητές βαθμολογούν σύμφωνα με το πώς γράφεις στα διαγωνίσματα και αυτό με αγχώνει

5.

Μπορώ να γράφω πολύ καλά στα διαγωνίσματα

6.

Ο ανταγωνισμός για τη βαθμολογία με κάνει να αισθάνομαι άσχημα

7.

Ο μεγάλος αριθμός των εκπαιδευτικών με κάνει να νιώθω πιο ελεύθερος από ότι ήμουν στο δημοτικό

8.

Μπορώ να τα καταφέρω μια χαρά στις σχέσεις μου με τα άλλα παιδιά

9.

Φοβάμαι πως στο κτίριο θα δυσκολεύομαι να κινηθώ γιατί είναι μεγάλο και δεν ξέρω τους χώρους

10.

Όπως τα κατάφεραν τα άλλα παιδιά με τις απουσίες τους θα τα καταφέρω κι εγώ

11.

Πρέπει να είμαι παντού «πρώτος» κι αυτό με δυσκολεύει

12.

Φοβάμαι τους μεγαλύτερους μαθητές

13.

Θα πρέπει να συμπεριφέρομαι διαφορετικά από ότι στο δημοτικό

14.

Όπως σε όλους τους καινούριους χώρους έτσι και στο γυμνάσιο που θα πάω, θα χρειαστώ λίγο χρόνο μέχρι να μάθω το κτίριο, αυτό όμως δεν είναι σπουδαία δουλειά

15.

Φοβάμαι τις αποβολές

16.

Δεν ξέρω πώς πρέπει να συμπεριφέρομαι για να μην πάρω αποβολή

17.

Τα διαγωνίσματα που θα αντιμετωπίσω με αγχώνουν

18.

Τα μεγαλύτερα παιδιά βρίζουν και αυτό με κάνει να νιώθω άβολα

19.

Αγχώνομαι όταν φίλοι μου που είναι τώρα στο γυμνάσιο μου λένε πως οι μάγκες /μάγκισες αν και δε διαβάζουν έχουν υψηλούς βαθμούς

20.

Στενοχωριέμαι γιατί τα παιδιά στο γυμνάσιο φορούν ακριβά ρούχα και παπούτσια, που οι δικοί μου γονείς δεν μπορούν να μου αγοράσουν.

21.

Έμαθα πως κοροϊδεύουν όποιο μαθητή δυσκολεύεται στα μαθήματα εκτός κι αν τους δείξει πως θα μαλώσει με όποιον τον κοροϊδέψει

22.

Πρέπει να πηγαίνω φροντιστήρια και αυτό θα δυσκολέψει την οικογένεια οικονομικά

23.

Δεν πρέπει να αρρωσταίνω

24.

Δε θέλω να νιώθω την πίεση των πρόχειρων διαγωνισμάτων

25.

Αγχώνομαι όταν σκέφτομαι πως πρέπει να ανταπεξέλθω στις απαιτήσεις πολλών εκπαιδευτικών

26.

Νιώθω πως δε θα υπάρξει πρόβλημα με την αποδοχή μου από τα άλλα παιδιά.

27.

Πρέπει να πάρω σοβαρές αποφάσεις για το επάγγελμα που θα κάνω

28.

Έμαθα πως θα πρέπει να βολεύω φροντιστήρια και διάβασμα των μαθημάτων του σχολείου στο χρόνο του απογεύματος

29.

Πρέπει να δώσω εξετάσεις για να πάρω τα πτυχία στην ξένη γλώσσα

30.

Νιώθω πίεση από όσα περιμένουν οι άλλοι από εμένα

Στο ξεκίνημα της πιλοτικής εφαρμογής, οι μαθητές δήλωσαν το βαθμό της συμφωνίας ή διαφωνίας τους στις τριάντα προτάσεις του ερωτηματολογίου μέσα από πεντάβαθμη κλίμακα likert. Προκειμένου να εξοικειωθούν τα παιδιά με αυτόν τον τρόπο της βαθμολόγησης παρουσιάστηκαν παραδείγματα και συζητήθηκαν αρκετές προτάσεις από το ερωτηματολόγιο ως προς το πνεύμα και το νόημά τους. Λύθηκαν απορίες και στη συνέχεια οι μαθητές συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο ατομικά στα τμήματά τους. Το ερωτηματολόγιο διαβάστηκε προκειμένου να εξασφαλιστεί το γεγονός σωστής πρόσληψης των νοημάτων κάθε πρότασης.

Κάποιες από τις προτάσεις ήταν θετικές και κάποιες αρνητικές. Προκειμένου να υπολογιστεί η εσωτερική εγκυρότητα του ερωτηματολογίου, οι προτάσεις απέκτησαν όλες την ίδια φορά, έγιναν δηλαδή όλες αρνητικές, υπολογίζοντας ξανά τις τιμές της καθεμιάς θετικής και πιο συγκεκριμένα των προτάσεων 5, 7, 8, 10, 14 και 26, μέσα από τον τύπο «Νέα τιμή ίσον με 6 πλην υπάρχουσα τιμή». Το κριτήριο εσωτερικής εγκυρότητας βρέθηκε υψηλό και σχεδόν ταυτόσημο και στις δύο μετρήσεις επιτρέποντας την παραπέρα επεξεργασία (Cronbach Alpha=0,82).

Στη συνέχεια τα παιδιά διαπραγματεύτηκαν αρχικά τις απαντήσεις τους σε επίπεδο τμήματος με τον/την εκπαιδευτικό τους από όπου προέκυψαν τα πρώτα συμπεράσματα και μετά σε επίπεδο τάξης. Τα αποτελέσματα των απαντήσεών τους σε επίπεδο τάξης απεικονίστηκαν σε ιστογράμματα ώστε να γίνει πιο επικοινωνιακή η παράθεσή τους. Έτσι οι μαθητές είδαν τις κυρίαρχες αιτίες άγχους αρχικά σε επίπεδο τμήματος και στη συνέχεια σε επίπεδο τάξης. Με γνώμονα τις ανησυχίες των παιδιών, έγινε η επαφή με τις συμβούλους του ΚΕΣΥΠ οι οποίες ανέλαβαν να προετοιμάσουν τις επισκέψεις στα γυμνάσια.

Πραγματοποιήθηκαν δύο επισκέψεις στα γυμνάσια που παραδοσιακά εγγράφονται οι μαθητές του σχολείου μας. Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων αυτών οι μαθητές είχαν τη δυνατότητα να ενημερωθούν για τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά τους ως μαθητές γυμνασίου, για τον τρόπο βαθμολόγησης, για το πρωτόκολλο συμπεριφοράς και τις τιμωρίες, για τις δυνατότητες που δίνονται στους μαθητές του γυμνασίου να συμμετάσχουν σε ομαδικά αλλά και ατομικά αθλήματα και διαγωνισμούς, καθώς και να παρακολουθήσουν μαθήματα σε διάφορα μαθήματα και διάφορες τάξεις. Μετά από κάθε επίσκεψη οι μαθητές ανακεφαλαίωναν όσα άκουσαν και όσα τους έκαναν εντύπωση σε συζήτηση που συμμετείχαν οι εκπαιδευτικοί και σύμβουλος του ΚΕΣΥΠ.

Στη συνέχεια, όλο το βάρος της ενημέρωσης πέρασε στις συμβούλους του ΚΕΣΥΠ. Αρχικά πραγματοποιήθηκε συνάντηση στο σχολείο με τους γονείς των μαθητών μας οι οποίοι αρχικά ενημερώθηκαν αναλυτικά για τα άγχη των παιδιών τους. Στη συνέχεια χωρίστηκαν σε ομάδες και διαπραγματεύτηκαν πιθανές συμπεριφορές απέναντι στα άγχη των παιδιών τους. Λίγο πριν το τέλος των μαθημάτων, κάθε τμήμα επισκέφτηκε το ΚΕΣΥΠ. Εκεί, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να έχουν έναν πιο άμεσο διάλογο αφού ήταν λιγότεροι και είχαν περισσότερο χρόνο. Ανακεφαλαίωσαν όλες τις πληροφορίες για τη λειτουργία του γυμνασίου και γενικά όσα σημεία τους προκαλούσαν άγχος, έγραψαν και ζωγράφισαν για τη μετάβασή τους στο νέο περιβάλλον που πλέον δεν τους ήταν άγνωστο. Μερικές ημέρες αργότερα οι μαθητές κλήθηκαν να δηλώσουν τη συμφωνία ή τη διαφωνία τους στις ίδιες τριάντα προτάσεις στις οποίες είχαν τοποθετηθεί και αρχικά.

Ανάμεσα στα παιδιά που συμμετείχαν στο πρόγραμμα υπήρχαν και δύο παιδιά με νοητική καθυστέρηση που όπως ήδη αναφέρθηκε δε συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο. Για τα συγκεκριμένα παιδιά και για τους γονείς τους υπήρξε εκτός από την ενημέρωση που αναφέρθηκε παραπάνω και άλλη διακριτή ενημέρωση. Στις συναντήσεις αυτές έγινε προσπάθεια να παρουσιαστεί στα παιδιά το νέο περιβάλλον καθώς και να τους δοθεί μια εικόνα για πράγματα που θα μάθουν και θα τα βοηθήσουν να μάθουν ιδιαίτερα χρήσιμες γνώσεις. Στους γονείς έγινε ενημέρωση για τα χαρακτηριστικά της αναπτυξιακής φάσης στην οποία μπαίνουν τα παιδιά τους και ποια θα πρέπει να είναι η στάση τους απέναντι στις εκδηλώσεις τους.

Προκειμένου να γίνουν πιο εύκολα αντιληπτά τα μηνύματα που προκύπτουν από την ανάλυση των ερωτηματολογίων επιχειρήθηκε μια ταξινόμηση των προτάσεων και η επεξεργασία των απαντήσεων σε νέα βάση. Οι προτάσεις ταξινομήθηκαν σε πέντε ευρύτερες κατηγορίες. Στην πρώτη κατηγορία τοποθετήθηκαν αυτές που εκφράζουν τις αντιλήψεις τους απέναντι στους εκπαιδευτικούς (πρ. 7, 25), στη δεύτερη απέναντι στη βαθμολογία (πρ. 4, 5, 6, 17, 19, 21, 24), στην τρίτη απέναντι στις απαιτήσεις που τους προβάλλονται και τους επιβάλλονται (πρ. 11, 27, 28, 29, 30), στην τέταρτη απέναντι στις κοινωνικές τους σχέσεις (πρ. 1, 2, 8, 12, 13, 18, 20, 22, 26) και στην πέμπτη απέναντι στο σχολείο (πρ. 3, 9, 10, 14, 15, 16, 23). Στην κατηγορία των Κοινωνικών σχέσεων τοποθετήθηκαν οι προτάσεις που εκφράζουν τις νέες γνωριμίες, το ενδεχόμενο επιβάρυνσης του οικογενειακού προϋπολογισμού, την υιοθέτηση νέας συμπεριφοράς. Στην κατηγορία Σχολείο τοποθετήθηκαν οι προτάσεις που αναφέρονται στο διδακτήριο, τις απουσίες, τις αποβολές. Στην κατηγορία Απαιτήσεις τοποθετήθηκαν οι προτάσεις που αφορούν την αρίστευση, την επιλογή επαγγέλματος, τη φοίτηση σε φροντιστήρια, τη λήψη πτυχίων ξένων γλωσσών, το τι περιμένουν οι άλλοι από τους ίδιους. Στις κατηγορίες εκπαιδευτικοί και βαθμολογία τοποθετήθηκαν οι σχετικές προτάσεις.

Την ηλεκτρονική παρουσίαση της πιλοτικής εφαρμογής όπως παρουσιάστηκε στο Συνέδριο για τη Μετάβαση που διοργανώθηκε από το Διδασκαλείο Νηπιαγωγών του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Αγωγής της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Κρήτης με θέμα: «Μετάβαση και συνέχεια στην εκπαίδευση: Αναζητώντας το πλαίσιο για τη συνεργασία παιδιών, νέων, οικογένειας, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και κοινωνικών υπηρεσιών» και έγινε στο Ρέθυμνο 15-18 Οκτωβρίου 2009 θα τη δείτε εδώ

Ένα χρόνο αργότερα, η συνεργασία εκπαιδευτικών και των δύο βαθμίδων, οδήγησε στην παραγωγή ενός εντύπου που έχει τίτλο "Ερωτήσεις που θα ήθελα να κάνω για το Γυμνάσιο... με τις απαντήσεις τους". Μπορείτε να το διαβάσετε εδώ